Kiệt Trụ
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Danh từ riêng:
- Chỉ chung hai vị vua bạo ngược Kiệt và Trụ: "Kiệt Trụ" là cách gọi ghép, dùng để chỉ chung hai vị vua tàn bạo và hoang dâm nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc là Hạ Kiệt (vua Kiệt nhà Hạ) và Trụ Vương (vua Trụ nhà Thương). Cụm từ này thường được dùng như một hình tượng, một điển tích để ám chỉ sự thống trị bạo tàn, đồi trụy và sự suy vong tất yếu của chính quyền do mất lòng dân.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ riêng:
- Lịch sử ghi nhận Kiệt Trụ là những bạo chúa điển hình.
- Hành vi của hắn ta chẳng khác gì Kiệt Trụ ngày xưa.
- Bài học từ sự sụp đổ của Kiệt Trụ vẫn còn nguyên giá trị.
Các cách sử dụng nâng cao
- Dùng như một hình tượng so sánh: "Kiệt Trụ" thường xuất hiện trong văn chương, chính luận như một phép so sánh, ẩn dụ cho sự bạo ngược, hoang dâm vô độ và sự mất nước do đánh mất lòng dân.
- Chế độ ấy đang đi theo vết xe đổ của Kiệt Trụ.
- Dùng trong các thành ngữ, điển cố: Từ điển tích về hai vị vua này, "Kiệt Trụ" đã trở thành một điển cố quen thuộc.
- Lời răn về tửu sắc thường lấy gương Kiệt Trụ.
Biến thể và từ liên quan
- Bạo chúa Kiệt: Chỉ riêng vua Kiệt nhà Hạ.
- Trụ Vương (hay Vua Trụ): Chỉ riêng vua Trụ nhà Thương.
- Bạo chúa: Danh từ chung chỉ người cai trị tàn bạo.
- Hôn quân: Danh từ chỉ ông vua hôn ám, vô đạo.
Từ đồng nghĩa / Cách diễn đạt tương đương
- Bạo chúa: Kẻ thống trị tàn bạo.
- Hôn quân: Vua u mê, tàn ác.
- Vua lỗi đạo: Vua trái với đạo lý, đạo cai trị.
Thành ngữ, điển tích liên quan
- Tửu trì nhục lâm (Ao rượu rừng thịt): Điển tích xuất phát từ cảnh ăn chơi trác táng của vua Trụ, dùng để chỉ sự xa hoa, dâm đãng đến cực điểm.
- Lối sống tửu trì nhục lâm ắt dẫn đến diệt vong.
- Gương Kiệt Trụ: Thành ngữ chỉ bài học về sự suy vong do bạo ngược và mất lòng dân.
- Các đời vua sau thường lấy gương Kiệt Trụ để răn mình.
- Vua Kiệt nhà Hạ, vua Trụ nhà Thương là 2 vua bạo ngược vô đạo, hoang dâm nhất trong lịch sử các vua chúa Trung Quốc. Kiệt say Muội Hỷ, Trụ say mê Đát Kỷ
- Sử ký: Vua Trụ lấy rượu chứa thành ao, lấy thịt treo thành rừng rồi cho bọn con trai con gái trần truồng đuổi nhau trong đó, ăn thịt uống rượu suốt đêm
- Lới chú sách Lục Thao của Thái Công chép: " Vua Trụ làm tửu trì, bã rượu (tao) chuyển chất thành núi, trai gái xuống ao uống rượu phải cúi rạp xuống mà bò như trâu gọi là ngưu ẩm". Kiệt Trụ bị nhân dân oán ghét mà mất ngôi. Baì răn uống rượu có câu: "Kìa vua Trụ tích tao nên núi, đánh trống reo trâu xuống tửu trì."